Letter to a Christian Nation

Ο Sam Harris απευθύνει μια επιστολή-δοκίμιο προς το αμερικάνικο χριστιανικό έθνος, αλλά στην ουσία σε οποιονδήποτε φανατικό θρησκευόμενο, υπενθυμίζοντάς του τα τεράστια προβλήματα που δημιουργεί σε όλους μας ο θρησκευτικός φανατισμός.

Μερικά παραδείγματα αρκούν για να δείξουν την πειστικότητα των επιχειρημάτων του φιλοσοφικού αυτού δοκιμίου:

σ. 29 Ένα ανθρώπινο έμβρυο ολίγων ημερών αποτελείται από μόνο 150 κύτταρα, ενώ ο εγκέφαλος μιας μύγας έχει 150.000 κύτταρα. Είναι δυνατόν να πιστέψει κανείς πως αυτό το βλαστοκύτταρο είναι σε θέση να νιώσει οτιδήποτε αν θανατωθεί για να χρησιμοποιηθεί σε ιατρικά πειράματα που πιθανότητα θα σώσουν χιλιάδες αρρώστους ανθρώπους;

σ. 83 Οι δυτικοί φιλελεύθεροι αδυνατούν να αντιληφθούν τι ακριβώς σημαίνει να πιστεύει κάποιος αληθινά στο θεό. Ας αναλογιστούν λοιπόν πως στον 21ο αιώνα "μπορεί κάποιος να διαθέτει τα πνευματικά προσόντα και τις υλικές πηγές για να φτιάξει μια ατομική βόμβα αλλά ταυτόχρονα να πιστεύει πως θα απολαύσει 72 παρθένες στον παράδεισο."


Sam Harris (2007). Letter to a Christian Nation. A challenge to faith. London: Bantam Press
ISBN 978-0-593-05897-8


τιμή στην Αγγλία 10 λίρες 
τιμή στην Ελλάδα 14,56 ευρώ στο βιβλιοπωλείο Πολιτεία

Also visit
Project Reason: spreading scientific knowledge and secular values in society http://www.project-reason.org/

History of Western Philosophy

H "Ιστορία της Δυτικής Φιλοσοφίας του Ράσελ" είναι τελείως διαφορετική από το προηγούμενο φιλοσοφικό βιβλίο του ντε Μπότον που διάβασα σ' αυτές τις διακοπές.
Ο Ράσελ έγραψε ένα εντελώς διαφορετικό έργο. Κατ' αρχάς, ως προς την έκταση, είναι τεράστιο [κοντά στις 800 σελίδες] και ασχολείται με όλους τους σημαντικούς φιλοσόφους από τους Προσωκρατικούς μέχρι τον Ντιούι και τον Μπεργκσόν στον εικοστό αιώνα.
Οι ιδέες του κάθε φιλόσοφου παρουσιάζονται πάντοτε σε σχέση με την ιστορική στιγμή που έδρασε η κάθε προσωπικότητα, κάτι που φωτίζει ιδιαίτερα τον αναγνώστη για να κατανοήσει ολόπλευρα το περιβάλλον που επέδρασε στη διαμόρφωση της σκέψης του.
Διαφωτιστικές επίσης είναι και οι σχετικές βιογραφικες πληροφορίες της κάθε προσωπικότητας.
Η κριτική του Ράσελ άλλες φορές είναι σαρκαστική, όπως στη σελίδα 450, όπου συζητά για τον Θωμά Ακινάτη, και χαρακτηριστικά γράφει
"Τι νόημα έχει η προσευχή αφού υπάρχει η θεία πρόνοια;",
άλλοτε ειρωνική, όπως στη σελίδα 452 για τον ίδιο φιλόσοφο, όπου παρουσιάζοντας τα επιχειρήματά του περί ανάστασης του σώματος... ακόμη και στην περίπτωση του ανθρωπωφάγου και των θυμάτων του λέει
"Χαίρομαι να πω πως αυτή η δυσκολία, η οποία με πρώτη ματιά φαίνεται αξεπέραστη, επιλύεται παρακάτω στο έργο Summa contra Gentiles."
Πάντως, παρά τα γνωστά του  αντιθησκευτικά πιστεύω, ο Ράσελ δε τυφλώνεται κατά την κριτική του. Π.χ. στη σελίδα 467 παραδέχεται την ικανότητα του Χριστιανισμού να αφομοιώνει προηγούμενες ιδέες από διάφορες πηγές όπως ο ιουδιασμός, ο περσικός διισμός ή ακόμη και ο νέοπλατωνισμός.
Ούτε φοβάται να "αποκαθηλώσει" μεγάλα ονόματα όπως ο Έρασμος [σ. 502], όταν κριτικάρει την κοντόφθαλμη στάση του όσον αφορά το αναλυτικό πρόγραμμα σπουδών ενός ουμανιστικού σχολείου - όπως τα ακριβά ιδιωτικά στα οποία ο ίδιος ο Ράσελ φοίτησε- που περιοριζόταν κυρίως στις κλασικές σπουδές, και μάλιστα από το πρωτότυπο, ενώ οι επιστήμες δε θεωρούνταν βέβαια κατάλληλη ύλη για τα μυαλά των μελλοντικών καθώς πρέπει κυρίων...


Bertrand Russell (1961). History of Western Philosophy. London: Unwin University Books.
[έβδομη ανατύπωση 1974]

Consolations of Philosophy

Σαν να ήξερε ο φίλος μου ο Κυριάκος τι διάβαζα στις διακοπές όταν μου πρότεινε να του δανειστώ το βιβλίο αυτό του Alain de Botton. Ήταν ακριβώς ό,τι έπρεπε για να διακόψω για λίγο την πιο κουραστική "Ιστορία της δυτικής φιλοσοφίας" του Ράσελ που είχα αρχίσει προ ημερών.
Ο Alain de Botton στις 244 σελίδες του έργου του καταφέρνει να μας παρουσιάσει έξι σημαντικούς φιλόσοφους [Σωκράτη, Επίκουρο, Σενέκα, Μοντέν, Σόπενχάουερ και Νίτσε] ολοζώντανους και απροσδόκητα γήινους: δηλαδη όχι μόνο τη σκέψη τους άλλα και την εύθραυστη ανθρώπινη πλευρά τους με τα πάθη τους τις φοβίες και τις μικρότητες τους, αλλά και τη μεγαλοσύνη τους.

Πιθανόν σ' αυτό το πολύ ενδιαφέρον βιβλίο να βρείτε ένα σύντομο οδηγό για την... ευτυχία.


Alain de Botton (2001). Consolations of Philosophy. London: Penguin
ISBN 978-0-140-27661-9
Τιμή 10.99 λίρες



Μια σύγκριση του βιβλίου αυτού, φτηνή χαρτόδετη έκδοση του 2001 (10.99 λίρες) με την προαναφερθείσα "Ιστορία της φιλοσοφίας", εκδόσεις Unwin University Books & τετραπλάσιο σε έκταση έργο του 1974 (2,50 λίρες) δείχνει το πόσο πολύ εκτινάχτηκαν οι τιμές τα τελευταία 35 χρόνια.
Δεν είναι πολύ εύκολες οι συγκρίσεις βέβαια. Τι είναι πιο ακριβό; Οι 250 δραχμές για την ιστορία της φιλοσοφίας το 1974 ή τα 10.99 ευρώ σήμερα;

Μηχανές της λογικής

Στο βιβλίο αυτό, ο Αμερικανός καθηγητής μαθηματικών Martin Davis προσπαθεί να σκιαγραφήσει τη συνεισφορά των μαθηματικών στην ανάπτυξη των ηλεκτρονικών υπολογιστών.
Στο εκλαϊκευτικό αυτό έργο γίνεται μια ιστορική αναδρομή στα βασικά προβλήματα λογικής, φιλοσοφίας και μαθηματικών από τον 17ο αιώνα μέχρι τον εικοστό.
Παρακολουθούμε λοιπόν την προσπάθεια του Gottlieb Leibniz για ένα "αληθινό αλφάβητο της ανθρώπινης σκέψης", τα characteristica universalis, το έργο του σχεδόν αυτοδίδακτου George Boole να μετατρέψει τη λογική σε άλγεβρα, το κατόρθωμα του Gottlob Frege να κατασκευάσει "μια γλώσσα τύπων προορισμένη για θεωρητική σκέψη", τις μελέτες του Georg Cantor πάνω στα άπειρα σύνολα, την εμμονή του David Hilbert στην ιδέα ότι δεν υπάρχουν μη επιλύσιμα προβλήματα (Wir müssen wissen. Wir werden wissen.), τη μεγάλη ανατροπή του Kurt Friedrich Gödel με τις μη αποδείξιμες προτάσεις, και φυσικά ολοκληρώνει το ταξίδι αυτό στην ανάπτυξη της μαθηματικής σκέψης με τη συνεισφορά του Alan Turing και της περίφημης καθολικής του μηχανής.
Ο περίπατος αυτός στην ιστορία της λογικής είναι γραμμένος με τέτοιον τρόπο που δε θα δυσκολέψει ακόμη και όσους αναγνώστες δεν έχουν ιδιαίτερες γνώσεις μαθηματικών.
Αντίθετα μάλιστα, γίνεται αρκετά συναρπαστικός με τη μυθιστορηματική ανάπλαση των ιστορικών γεγονότων και την παράθεση αρκετών βιογραφικών ανεκδότων που κάνουν την ανάγνωση ιδιαίτερα εύκολη.

Martin Davies (2007). Μηχανές της λογικής. Η συνεισφορά των μαθηματικών στην ανάπτυξη των υπολογιστών. Αθήνα: Εκκρεμές
ISBN 978-960-7651-54-9

THE AUDACITY OF HOPE

Πάει πολύς καιρός από τότε που διάβασα πολιτικό βιβλίο και μάλιστα γραμμένο από ενεργό πολιτικό.
Όσο δε για Αμερικανό πολιτικό, ούτε λόγος να γίνεται.
Τι το ιδιόρρυθμο έχει λοιπόν ο Ομπάμα;
Ας μη γελιόμαστε.
Ο λόγος είναι ότι πρόκειται για μαύρο Αμερικανό, και μάλιστα, κάποιον «σαν κι εμάς», που ξεκίνησε από χαμηλά και κατάφερε δουλεύοντας σκληρά και μαθαίνοντας συνεχώς νέα πράγματα, πηδώντας από το ένα πανεπιστήμιο σε ένα καλύτερο, να φτάσει να διεκδικεί σήμερα την προεδρία των ΗΠΑ!
Αυτή την προσπάθειά του να υπερβεί τον εαυτό του, ή μάλλον τις αντίξοες συνθήκες του κοινωνικού του περίγυρου (παιδί χωρισμένων γονιών, μειονότητα) περιγράφει ο Ομπάμα στο βιβλίο του «Η τόλμη της ελπίδας». Και με αυτό το σύνθημα φαίνεται πως μάλλον θα κερδίσει τις εκλογές. Την πίστη του στο αμερικάνικο όνειρο, ή μάλλον τις σκέψεις του για το πώς η Αμερική θα καταφέρει να ξανακερδίσει το περίφημο αυτό όνειρο.
Σε όλο το βιβλίο αντιλαμβάνεται ο αναγνώστης πως πρόκειται για έναν πολιτικό με όραμα, ο οποίος ταυτόχρονα μιλά με αφοπλιστική ειλικρείνια ("ναι ταξιδεύω με ιδιωτικό τζετ αφού ο νόμος μου δίνει τη δυνατότητα να το πληρώνω σαν πρώτη θέση" σ. 137) αλλά επίσης βρίσκεται σίγουρα από τη μεριά των προοδευτικών (“liberals” αποκαλούνται στις ΗΠΑ), όπως ξεκάθαρα δηλώνει εξαρχής στον πρόλογό του. (σ. 10): «Είμαι δημοκρατικός, τελικά. Οι ιδέες μου για τα περισσότερα θ΄λεματα ταιριάζουν περισσότερο με τα άρθρα των Τάιμς της Νέας Υόρκης παρά τη Γουόλ Στριτ Τζέρναλ. Νευριάζω με την πολιτική που συστηματικά ευνοεί τους πλούσιους παρά το μέσο Αμερικανό, και επιμένω πως η κυβέρνηση παίζει σπουδαίο ρόλο στο να ανοίγει ευκαιρίες για όλους.. Πιστεύω στην εξέλιξη των ειδών, την επιστημονική έρευνα και την υπερθέρμανση του πλανήτη. Πιστεύω στην ελευθερία του λόγου και βλέπω με δυσπιστία την προσπάθεια της εξουσίας να επιβάλει θρησκευτικές πεποιθήσεις σε όσους τις απαρνιούνται.
Επίσης είμαι φυλακισμένος στις προσωπικές μου καταβολές: Δε γίνεται παρά να βλέπω την Αμερική μέσα από το φακό ενός μαύρου, γεννημένου από γονείς που ανήκουν σε διαφορετικές εθνότητες, και πάντοτε σκέφτομαι τους φανερούς και κρυφούς τρόπους με τους οποίους η εθνοτική ομάδα και η κοινωνική τάξη διαμορφώνει τη ζωή μας...»

Ένα βιβλίο που σίγουρα αξίζει να διαβάσετε για την ωραία του γλώσσα, για να δείτε πώς παίζεται από τα μέσα το παιχνίδι της εξουσίας στην υπερδύναμη, αλλά και ως μία εξαιρετικά ενδιαφέρουσα φιλοσοφική πολιτική βιογραφία. Ο Ομπάμα μας εξομολογείται τα πάντα: τη γνώμη του για την πολιτική, τη θρησκεία, την εξωτερική πολιτική, αλλά και την οικογένεια, και τις διάφορες μειονοτικές εθνότητες.



Barack Obama (2006) The Audacity of Hope: thoughts on reclaiming the American Dream. New York: Crown Publishing Group [A division of Random House]
ISBN 0-307-23769-9