THE LAST LECTURE

(σε δική μου ελεύθερη μετάφραση:
«Έχω ένα μηχανικό πρόβλημα.
Ενώ σε γενικές γραμμές είμαι σε καταπληκτική φυσική κατάσταση, έχω δέκα όγκους στο συκώτι μου και μου απομένουν μόνον λίγοι μήνες ζωής.
Είμαι πατέρας τριών μικρών παιδιών, και παντρεμένος με τη γυναίκα των ονείρων μου. Κανονικά θα έπρεπε να λυπόμουν τον εαυτό μου, αλλά αυτό δε θα έκανε καλό ούτε στην οικογένειά μου ούτε σε μένα.
Έτσι, αναρωτήθηκα πώς να περάσω τον πολύ περιορισμένο χρόνο που μου απομένει;
Η ευνόητη απάντηση είναι να είμαι μαζί τους, και να τους φροντίζω. Όσον καιρό μπορώ ακόμη, χαίρομαι από βάθους καρδίας το κάθε λεπτό μαζί τους, και ταυτόχρονα μεριμνώ για όλες τις λεπτομέρειες που θα κάνουν τη διαδρομή τους προς τη μελλοντική ζωή χωρίς εμένα πιο εύκολη.
Το λιγότερο προφανές είναι να διδάξω τα παιδιά μου όλα αυτά που θα τους δίδασκα τα επόμενα είκοσι χρόνια. Είναι πολύ μικρά για τέτοιες συζητήσεις.»

Όταν διάβασα τις παραπάνω γραμμές από την εισαγωγή του βιβλίου στο σαλονάκι του βιβλιοπωλείου Public στην πλατεία Συντάγματος, δε χρειάστηκε δεύτερη σκέψη. Αυτό ήταν σίγουρα ένα βιβλίο που θα έπρεπε να διαβάσω.
Και είχα απόλυτο δίκιο.
Ο καθηγητής Πληροφορικής, Αλληλεπίδρασης ανθρώπου-υπολογιστή και Σχεδιασμού στο Carnegie Mellon University, Randy Pausch, γράφει ένα βιβλίο όπου μας διδάσκει όλους τι σημαίνει, κουράγιο, αγάπη για τη ζωή, αισιοδοξία, σκληρή δουλειά, πραγματοποίηση των παιδικών μας ονείρων, αγάπη, φροντίδα για τους άλλους.
Μόλις έμαθε πως ο καρκίνος στο πάγκρεας του προκάλεσε μεταστάσεις, αντί να αρχίζει να μεμψιμοιρεί, αποφάσισε να δώσει μία τελευταία διάλεξη στο περίφημο πανεπιστήμιο που δίδασκε, για να χαρίσει σε βίντεο μερικές συμβουλές προς τα παιδιά του. Από αυτές όμως ωφελούμαστε όλοι.
Ένα βιβλίο που χρειάζεται να διαβάσουν όχι μόνον οι συνάδελφοί του μηχανικοί και οι φοιτητές πληροφορικής, αλλά κάθε γονιός και ειδικά κάθε δάσκαλος.

(Διάβασα το βιβλίο στη βρετανική του έκδοση
Randy Pausch & Jeffrey Zaslow (2008) The Last Lecture. London: Hodder & Stoughton
ΙSΒΝ 978-0-340-97773-6)

σχετικοί ιστότοποι:
η προσωπική του ιστοσελίδα
http://download.srv.cs.cmu.edu/~pausch/

η ιστοσελίδα του εκπαιδευτικού προγράμματος του Πανεπιστημίου Κάρνεγκι Μέλον που διδάσκει προγραμματισμό σε τρισδιάστατο περιβάλλον (για μαθητές λυκείου και φοιτητές)
http://www.alice.org/

το παραπάνω πρόγραμμα για μαθητές γυμνασίου
http://www.alice.org/kelleher/storytelling/index.html

η βιογραφία του στη
http://en.wikipedia.org/wiki/Randy_Pausch

η συγκλονιστική «τελευταία διάλεξη» που έδωσε στο Κάρνεγκι Μέλον στις 18/9/2007, στην οποία βασίστηκε το βιβλίο
http://download.srv.cs.cmu.edu/~pausch/

Old School

Οι λόγοι που με παρακίνησαν να διαβάσω αυτό το βιβλίο του Tobias Wolff είναι οι εξής:
α) ιδιωτικά σχολεία στις ΗΠΑ
β) αναγνωστικές λέσχες μαθητών, εκκολαπτόμενοι συγγραφείς
γ) οι πολύ καλές κριτικές που διάβασα για το συγγραφέα
δ) ότι κυκλοφόρησε μόλις πριν πέντε χρόνια (1993)
ε) το ωραιότατο εξώφυλλο της αμερικάνικης έκδοσης που βλέπετε στη φωτογραφία, που είχα δει και στο διαδίκτυο, το οποίο δείχνει την τραπεζαρία του σχολείου όπου βλέπουμε τους μαθητές (με κουστούμι και γραβάτα) να προσεύχονται με σκυμμένο το κεφάλι, ενώ επικεφαλής σε κάθε τραπέζι βρίσκεται ένας καθηγητής, πολυέλαιοι... συντηρητική μεγαλοαστική κοινωνία της Νέας Αγγλίας στις αρχές του 1960

Παρ’ ότι το βιβλίο είναι μυθιστόρημα και όχι απομνημονεύματα, ίσως θα μπορούσε να καταλάβει τη δεύτερη θέση σε μια τρίτομη αυτοβιογραφία του συγγραφέα. Ο Tobias Wolff έχει ήδη εκδώσει δύο καθαρά αυτοβιογραφικά βιβλία: το ''This Boy's Life'', όπου μιλάει για τα παιδικά του χρόνια, και το ''In Pharaoh's Army', όπου μιλάει για τη θητεία του στον αμερικάνικο στρατό στο Βιετνάμ. Το “Old School” καλύπτει το ενδιάμεσο κενό των εφηβικών του χρόνων.
Εξ άλλου ο ίδιος ο συγγραφέας είχε φοιτήσει στο ελιτίστικο συντηρητικό κολέγιο οικοτροφείο The Hill School στην Πενσυλβανία, από το οποίο μάλιστα είχε αποβληθεί. Τέτοιου είδους σχολεία λέγονται «preparatory schools» στην Αμερική και προετοιμάζουν μαθητές ηλικίας 15-18 χρονών (ανάλογες τάξεις με τις δικές μας Γ Γυμνασίου, Α, Β, & Γ Λυκείου) για την είσοδό τους σε καλά πανεπιστήμια. Τα περισσότερα είναι οικοτροφεία και φυσικά είναι πανάκριβα αν και προσφέρουν υποτροφίες και σε λίγους άριστους μαθητές κατώτερων οικονομικά τάξεων. Ενδεικτικά για το σχολικό έτος 2007-2008 τα ετήσια δίδακτρα στο πραγματικό ιδιωτικό σχολείο που πήγε ο Tobias Wolff ήταν $39,400 για τους οικότροφους και $27,000 για όσους μαθητές δε μένουν μέσα στο σχολείο.
Επίσης αυτά τα σχολεία θέλουν να παρουσιάζονται ως θεματοφύλακες της παράδοσης. Π.χ. όπως διαφημίζει η ιστοσελίδα του συγκεκριμένου ιδιωτικού: αντίθετα με άλλα ιδιωτικά οικοτροφεία το «The Hill» διατηρεί την παραδοσιακή στολή (σακάκι και γραβάτα) για τους μαθητές του και απαιτεί την παρακολούθηση λειτουργίας δύο φορές την εβδομάδα, ενώ τα γεύματα λαμβάνουν χώρα στην τραπεζαρία, υπό την παρουσία του εκπαιδευτικού προσωπικού.
Οι ομοιότητες παραείναι πολλές με το φανταστικό σχολείο του μυθιστορήματος.

Στο «Παλιό σχολείο» ο κύριος ήρωας (του οποίου το όνομα δεν αναφέρεται ούτε μια φορά) φοιτά με υποτροφία σ’ ένα ιδιωτικό κολέγιο, όπου υπάρχει η παράδοση να καλούνται διάσημοι συγγραφείς για να μιλήσουν στους μαθητές, οι δε τελειόφοιτοι παίρνουν μέρος σε ένα διαγωνισμό διηγήματος, όπου ο νικητής, ως βραβείο, έχει την ευκαιρία να μιλήσει για λίγη ώρα αυτοπροσώπως με τον καταξιωμένο επισκέπτη. Έκείνη τη σχολική χρονιά παρελαύνουν πρώτα ο Robert Frost, μετά η Ayn Rand και στο τέλος ο Ernest Hemingway. Ο ήρωας καταφέρνει να πάρει το πρώτο βραβείο στον τελευταίο διαγωνισμό, αυτόν που θα ήθελαν πιο πολύ να κερδίσουν όλοι, αλλά... λόγω κάποιων απίστευτων καταστάσεων δε θα συναντήσει ποτέ τον πιο διάσημο εν ζωή Αμερικάνο συγγραφέα εκείνης της εποχής.
Τι κρύβεται άραγε πίσω από τους τοίχους του κολεγίου. Ποιοι φορούν πράγματι προσωπεία; Και τι νόημα θα έχουν οι αποκαλύψεις που θα επακολουθήσουν;
Ο συγγραφέας μας έχει προειδοποιήσει για το κύριο θέμα του στην προμετωπίδα του βιβλίου παραθέτοντας το απόσπασμα από το ποίημα του Mark Strand "Elegy for my father":
« Γιατί μου είπες ψέμματα;
Μα πάντα νόμιζα πως έλεγα την αλήθεια.
Γιατί μου είπες ψέμματα;
Γιατί η αλήθεια ψεύδεται πιο πολύ από οτιδήποτε άλλο, και εγώ αγαπώ την αλήθεια»

Πολλοί θα νομίσουν από τον τίτλο πως πρόκειται για βιβλίο σχετικό με εφήβους, σχολεία και τις συνηθισμένες τρέλες που συμβαίνουν σε τέτοιες περιπτώσεις. Δεν πρόκειται για κάτι τέτοιο. Σε σε καμία περίπτωση δεν κατατάσσεται στην «εφηβική λογοτεχνία».
Το μυθιστόρημα είναι ιδιαίτερα απαιτητικό, τόσο από άποψη γλώσσας και λεξιλογίου, αλλά κυρίως γιατί δε μιλάμε για το βιβλιαράκι που ξεφυλλίζουμε χαζευτικά στην παραλία. Μήπως χρειάζεται μια δεύτερη η τρίτη ανάγνωσή του;


Ετικέτες/ θέματα/ λέξεις κλειδιά/ μοτίβα:
Robert Frost, Ernest Hemingway, Ayn Rand, Mark Strand
αμερικάνικη αριστοκρατία, Αμερικάνοι συγγραφείς του 20ου αιώνα, αντιφατικοί χαρακτήρες, αξιοκρατία, ατομικισμός, αυθεντικότητα, αυτοαναφορικότητα, αυτοβιογραφία, δημιουργική γραφή, διασημότητες, διπλοπροσωπία, ειλικρίνεια, εξαπάτηση, επιφυλακτικότητα, εφηβεία, ηθική, ιδιωτικά οικοτροφεία, λογοκλοπή, ματαιοδοξία, Νέα Αγγλία, συντηρητισμός, τόλμη, υποκρισία, φιλαλήθεια, φιλοδοξία

Διάβασα την έκδοση
Tobias Wolff (2003). Old School. New York: Vintage
195 σελίδες
ISBN 0-375-70149-4
αρ. ταξινόμησης Dewey 813.54

Το βιβλίο εκδόθηκε στα ελληνικά το 2008 από τις εκδόσεις ΠΟΛΙΣ σε μετάφραση του Παντελή Κοντογιάννη.

Μπορείτε να δείτε και την πολύ ενδιαφέρουσα σχετική κριτική για το βιβλίο από το το συγγραφέα Θεόδωρο Γρηγοριάδη στο μπλογκ του
http://teogrigoriadis.blogspot.com/2008/05/tobias-wolff.html

FERMAT’S ENIGMA

Στο βιβλίο «Το αίνιγμα του Φερμά, η επική αναζήτηση για τη λύση του μεγαλύτερου μαθηματικού προβλήματος» ο Simon Singh μας περιγράφει τις προσπάθειες μεγάλων μαθηματικών επί τρεισήμιση αιώνες να λύσουν το απλούστατο στην κατανόηση αλλά πανδύσκολο στην απόδειξη θεώρημα του πρίγκηπα των ερασιτεχνών μαθηματικών Πιερ Φερμά: δεν υπάρχει λύση της εξίσωσης x εις την n + y εις την n = z εις την n, αν ο n είναι ακέραιος αριθμός μεγαλύτερος του 2.
Ταυτόχρονα ο Simon Singh κάνει και μια σύντομη αναδρομή στην ιστορία των μαθηματικών, ξεκινώντας από την αρχαιότητα και φτάνει μέχρι την τελευταία δεκαετία του 20ου αιώνα.
Φυσικά το μεγαλύτερο μέρος του βιβλίου αφιερώνεται στον Andrew Wiles, το Βρετανό μαθηματικό που είναι πρόεδρος του τμήματος Μαθηματικών στο πανεπιστήμιο του Πρίνστον των ΗΠΑ, και ο οποίος κατάφερε τελικά να λύσει πρώτος το περίφημο αυτό θεώρημα που τυράννησε τόσα μυαλά για 350 χρόνια.
Ο Andrew Wiles ανακάλυψε το θεώρημα όταν σε ηλικία 10 μόλις χρονών επισκέφθηκε τη μικρή δημόσια βιβλιοθήκη της οδού Μίλτον στη γενέτειρά του το Κέιμπριτζ.
Εκεί δανείστηκε το βιβλίο του Eric Temple Bell "Το τελευταίο πρόβλημα" και το θεώρημα του Φερμά του έγινε έμμονη ιδέα. Αφού σπούδασε στο Κέιμπριτζ και την Οξφόρδη, έγινε τελικά καθηγητής στο Πρίνστον. Παίζοντας την καριέρα του κορόνα-γράμματα, ασχολήθηκε με απόλυτη μυστικότητα για την απόδειξη του θεωρήματος για πάνω από εφτά χρόνια. Η δύναμη συγκέντρωσης ήταν ασύλληπτη, όσο και δυσκολία του εγχειρήματός του. Όπως εξομολογείται ο ίδιος (σ. 211) «Η ιδέα ήταν στο μυαλό μου όλη την ημέρα. Ήταν το πρώτο πράγμα που σκεπτόμουν όταν ξύπναγα, το σκεφτόμουν όλη μέρα, και θα το σκεφτόμουν μέχρι την ώρα που πήγαινα για ύπνο. Χωρίς καμία διάσπαση της προσοχής, είχα το ίδιο πράγμα στο μυαλό μου συνεχώς.» Η μόνη του ξεκούραση ήταν όταν έπαιζε με τα μικρά του παιδιά ή όταν έκανε περιπάτους στην κοντινή λίμνη. Όμως ακόμη και τότε... (σ. 236) «Όταν περπατώ συγκεντρώνω το μυαλό μου σε μία πλευρά του προβλήματος, επικεντρώνοντας την προσοχή μου σ΄αυτήν τη λεπτομέρεια και μόνον. Και πάντα έχω μπλοκάκι και μολύβι. Αν μου έρθει κάποια ιδέα, κάθομαι σ΄ένα παγκάκι και τηη σημειώνω αμέσως».
Η λύση παρουσιάστηκε από τον ίδιο στο Κέιμπριτζ τον Ιούνιο του 1993, και μετά την επίλυση και των τελευταίων λαθών δημοσιεύτηκε στο ειδικό περιοδικό Annals of Mathematics το Μάιο του 1995.

[Διάβασα την αμερικάνικη έκδοση του βιβλίου που βλέπετε στη φωτογραφία
Simon Singh (1998) Fermat’s Enigma. New York: Anchor Books
ISBN 0-385-49362-2
αρ. δεκαδικής ταξινόμησης Dewey 512.74]
Στις άλλες φωτογραφίες βλέπετε το γαλλικό γραμματόσημο με την εικόνα του Φερμά και την περίφημη άλυτη εξίσωση, και τον Andrew Wiles την ημέρα που παρουσίαζε την απόδειξή του στην κατάμεστη αίθουσα του Ινστιτοιύτου Ισαάκ Νεύτωνος στο Κέιμπριτζ.

μαθηματικοί/φιλόσοφοι:
N. Abel, M. Agnesi, Archimedes, D. Bernoulli, J. Coates, P. Cohen, Diophantus of Alexandria, R. Descartes, N. Elkies, Euclid, L. Euler, G. Faltings, P. de Fermat, A. Gauchy, M. Flach, J. Fourier, G. Frey, E. Galois, C. Gauss, S. Germain, K. Gödel, G. H. Hardy, D. Hilbert, Hypatia, Iamblychus, N. Katz, S. Kovalesky, L. Kroneker, E. Kummer, G. Leinniz, B. Mazur, Y. Miyaoka, E. Noether, B. Pascal, Plato, Pythagoras, S. Ramanujan, K. Ribet, B. Russell, G. Shimura, Y. Taniyama, R. Taylor, Thales, Theano, H. Weil, A. Wiles

Λέξεις κλειδιά/ ετικέτες/ θέματα:
απόδειξη, αρχαίοι έλληνες μαθηματικοί, γυναίκες μαθηματικοί, θεώρημα Φερμά, ιστορία των μαθηματικών, μαθηματική λογική, μαθηματικός λογισμός, πρώτοι αριθμοί, ελλειπτικές καμπύλες, εξισώσεις, θεώρημα αβεβαιότητας, θεωρία αριθμών, θεωρία ομάδων, θεωρία παιχνίων, πιθανότητες, συμμετρία, φανταστικοί αριθμοί, χώροι τεσσάρων διαστάσεων,


ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΕΣ ΣΧΕΤΙΚΟΙ ΙΣΤΟΤΟΠΟΙ:
βιογραφία του Άντριου Γουάιλζ
http://en.wikipedia.org/wiki/Andrew_Wiles

υλικό για τα μαθηματικά της απόδειξης του θεωρήματος του Φερμά
http://math.stanford.edu/~lekheng/flt/index.html

ιστότοπος του τμήματος Μαθηματικών στο πανεπιστήμιο Πρίνστον των ΗΠΑ
http://www.math.princeton.edu/

συνέντευξη του Γουάιλζ στο αμερικάνικο πρόγραμμα ΝΟΒΑ
http://www.pbs.org/wgbh/nova/proof/wiles.html

5 συνεχόμενα βίντεο (μια περίληψη του βιβλίου) περί της απόδειξης του θεωρήματος του Φερμά, όπου εμφανίζονται εκτός από τον Γουάιλζ και άλλοι μεγάλοι σύγχρονοι μαθηματικοί όπως ο Κατς, Μαζουρ, Σιμούρα, Ρίμπετ και Κόουτς
(στο πρώτο βλέπουμε τον Andrew Wiles στο γραφείο του μπροστά σε λόφους σημειώσεις όπου διηγείται πώς του κατέβηκε η ιδέα (την αποκαλεί «αποκάλυψη») που τον βοήθησε να διορθώσει το τελευταίο λάθος στην απόδειξή του... και τον πιάνουν τα κλάματα)
http://www.youtube.com/watch?v=qiGOxGEbaik
http://www.youtube.com/watch?v=ZliJKFWzLYw&feature=related
http://www.youtube.com/watch?v=8lYL9B_rfrY&feature=related
http://www.youtube.com/watch?v=XXkES1bY0SI
http://www.youtube.com/watch?v=9WTcZr-_PWM&NR=1

βιογραφίες γυναικών μαθηματικών
http://www.agnesscott.edu/lriddle/women/women.htm

Το βιβλίο "ΤΟ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ ΘΕΩΡΗΜΑ ΤΟΥ ΦΕΡΜΑ"
έχει εκδοθεί και στα ελληνικά σε μετάφραση της ΑΝΔΡΟΜΑΧΗΣ ΣΠΑΝΟΥ
από τις Εκδόσεις ΤΡΑΥΛΟΣ Π.
ISBN: 960-7122-97-6

A Mathematician's Apology

Το 1940, σε ηλικία 62 ετών, ο μεγάλος Άγγλος μαθηματικός Godfrey Harold Hardy αισθάνθηκε την ανάγκη να γράψει την Υπεράσπιση ενός Μαθηματικού (A Mathematician’s Apology), ουσιαστικά όχι επειδή ήθελε να υπερασπισθεί τίποτε (η πίστη του στην αξία των μαθηματικών ήταν ακλόνητη) αλλά για να εξηγήσει στους μη ειδικούς, και κυρίως στους νέους, τι ακριβώς κάνουν οι παθιασμένοι ερευνητές μαθηματικοί στη ζωή τους. Για τον ίδιο φυσικά ήταν ένας απολογισμός της ζωής του και ένα μανιφέστο υπέρ των επιστημόνων που διάλεξαν να ασχοληθούν με την αυστηρή αυτή επιστήμη (υπάρχει άραγε κάποιο άλλο είδος επιστήμης...)
Πρόκειται για ένα κείμενο που
α) θεωρείς τον εαυτό σου τυχερό που διάβασες κάποια στιγμή στη ζωή σου
β) έχει αξία και μόνον από την ευχαρίστηση που σου προσφέρει απλώς η ανάγνωσή του, επειδή νιώθεις πως έχεις το προνόμιο να συνομιλήσεις με ένα πράγματι κοφτερό μυαλό
γ) ξαναδιαβάζοντάς το, ανακαλύπτεις νέα πράγματα που σε ωθούν σε παραπέρα σκέψεις
δ) θα στριφογυρνάει στο νου σου για πολύν καιρό γιατί θα επιδράσει οπωσδήποτε στον τρόπο που σκέφτεσαι για διάφορα πολύ σημαντικά θέματα, όπως η επιστήμη, η καριέρα, το νόημα της ζωής, η ομορφιά της ερευνητικής εργασίας.
Ο G. H. Hardy εκθέτει τις απόψεις του για όλα τα σημαντικά θέματα που αφορούν τα μαθηματικά (που μπορεί να παρακολουθήσει και κάποιος μη ειδικός) αποτολμώντας προκλητικές απαντήσεις σε καίρια ερωτήματα όπως :
υπάρχουν εφαρμογές των μαθηματικών;
τι είναι η μαθηματική πραγματικότητα;
πότε γερνάει πνευματικά ένας ερευνητής μαθηματικός;
ποια κίνητρα έχει ένας ερευνητής μαθηματικός;
χρειάζεται η φιλοδοξία;
ποια ποιοτικά στοιχεία έχει ένα σημαντικό θεώρημα;
σε τι διαφέρουν τα μαθηματικά από το σκάκι;
τι αισθητική ομορφιά έχουν τα μαθηματικά θεωρήματα;
αξίζει η έρευνα της αλήθειας αυτή καθ’ εαυτή;
Πρόκειται για καθαρόαιμο βρετανικό σνομπισμό, που δεν ενοχλεί καθόλου διότι
είναι εμφανέστατα τέσσερα πράγματα
α) ο G. H. Hardy μιλάει με αφοπλιστική ειλικρίνεια
β) καταλαβαίνουμε πως πρόκειται για ένα πολύ φιλόδοξο άνθρωπο που διαθέτει όμως γνώθι σαυτόν και δεν είναι καθόλου υπερφίαλος
γ) μας παρουσιάζει τα επιχειρήματά του με αυστηρότητα και κρυστάλλινη καθαρότητα.
δ) ακολούθησε τα πιστεύω του με σταθερότητα σε όλη του τη ζωή.

Ιδού μερικά από τα αποφθέγματα/ εξομολογήσεις του
(οι σελίδες από την ηλεκτρονική έκδοση, σε δική μου ελεύθερη μετάφραση):
σ. 4 Οι περισσότεροι άνθρωποι δεν μπορούν να κάνουν τίποτε καλά. Ίσως πέντε ή δέκα τοις εκατόν των ανθρώπων μπορούν να κάνουν κάτι κάπως καλά. Μόνο μία μικρή μειοψηφία μπορεί να κάνει κάτι πραγματικά πολύ καλά.
σ. 6 Κανένας μαθηματικός δεν πρέπει να επιτρέψει στον εαυτό του να ξεχάσει ότι τα μαθηματικά, περισσότερο απ΄ότι ισχύει για την τέχνη ή τις άλλες επιστήμες, είναι ενασχόληση μόνο για νέους.
σ. 10 Το πρώτο καθήκον, τουλάχιστον κάθε νέου, είναι το να είναι φιλόδοξος... Η φιλοδοξία υπήρξε η κινητήρια δύναμη πίσω από σχεδόν κάθε σημαντική πνευματική εργασία.
σ. 16 Η «σοβαρότητα» ενός μαθηματικού θεωρήματος έγκειται, όχι στις πρακτικές εφαρμογές που έχει, αλλά στη σημασία των μαθηματικών ιδεών με τις οποίες συνδέεται.
σ. 35 Πιστεύω πως η μαθηματική πραγματικότητα βρίσκεται εκτός μας, το δε καθήκον μας είναι να την ανακαλύψουμε και να την παρατηρήσουμε, και πως τα θεωρήματα που αποδεικνύουμε, και τα οποία περιγράφουμε με μεγαλοστομία ως δικές μας δημιουργίες δεν είναι παρά απλώς οι σημειώσεις αυτών των παρατηρήσεων.
σ. 48 Αυτό που λέω στον εαυτό μου όταν νιώθω κατάθλιψη ή όταν αναγκάζομαι να ακούω στομφώδεις και κουραστικούς ανθρώπους, "Λοιπόν, έχω καταφέρει ένα πράγμα που δε θα μπορέσετε να πετύχετε ποτέ, κι αυτό είναι ότι συνεργάστηκα με τον Littlewood και τον Ramanujan κάπως υπό ίσοις όροις." Σ’ αυτούς οφείλω την ασυνήθιστη καθυστερημένη ωριμότητά μου. Έφτασα στην ακμή μου λίγο μετά τα σαράντα, όταν έγινα καθηγητής στο Κέιμπριτζ. Έκτοτε υποφέρω από σταδιακό διανοητικό εκφυλισμό, η κοινή μοίρα των γέρων, ειδικά των ηλικιωμένων μαθηματικών. Ένας μαθηματικός μπορεί να είναι ικανός και στα εξήντα του, αλλά είναι ανώφελο να περιμένουμε πως θα παραγάγει πρωτότυπες ιδέες.
Είναι ξεκάθαρο πως η ζωή μου πια, όσο σημαντική κι αν ήταν, έχει ουσιαστικά τελειώσει και τίποτε δεν υπάρχει που μπορώ να κάνω για να αυξήσω ή να μειώσω την αξία της. Είναι δύσκολο να είμαι αμερόληπτος, αλλά κάνοντας απολογισμό την κρίνω επιτυχή. ... Σιχαίνομαι τη διδασκαλία, και ευτυχώς αναγκάστηκα να διδάξω λίγο, μιας και η εμπλοκή μου στη διδασκαλία κυρίως αφορούσε επίβλεψη ερευνητικών εργασιών. Λατρεύω όμως τις διαλέξεις, και έδωσα πολλές διαλέξεις σε ιδιαιτέρως ταλαντούχες ομάδες ατόμων, και πάντοτε είχα τον ελεύθερο χρόνο για έρευνα, πράγμα που ήταν πάντοτε η μεγάλη μου ευτυχία στη ζωή.
σ. 49 Πρόσθεσα, ως μαθηματικός, κάτι στη γνώση, και βοήθησα επίσης άλλους να το πετύχουν, και αυτή μου η συμβολή στην επιστήμη είναι παρόμοια με τα δημιουργικά επιτεύγματα άλλων μεγάλων μαθηματικών, ή άλλων καλλιτεχνών, που έφησαν πίσω τους κάτι αξιομνημόνευτο.



Ετικέτες/ θέματα/ λέξεις κλειδιά:
Niels Henrik Abel, Georg Ferdinand Ludwig Philipp Cantor, EUCLID, Leonhard Euler, Pierre de Fermat, Johann Carl Friedrich Gauss, PYTHAGORAS, Georg Friedrich Bernhard Riemann, THEAETETUS,
αισθητική, αναζήτηση της αλήθειας, αρχαίοι Έλληνες μαθηματικοί, γνώση, δημιουργικότητα, ειρηνιστικό κίνημα, μαθηματική πραγματικότητα, επιστημονική έρευνα, θεωρήματα, καριέρα, κίνητρα, πρωτότυπες ιδέες, ταλέντο, φιλοσοφία των μαθηματικών

Το βιβλίο έχει εκδοθεί και στα ελληνικά σε μετάφραση, επιμέλεια, εισαγωγή & σχόλια των Δημήτρη Καραγιαννάκη & Μιχάλη Λάμπρου.
HARDY G.H. (2006) Η ΑΠΟΛΟΓΙΑ ΕΝΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΥ. Ηράκλειο : Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης. (Τίτλος πρωτοτύπου: "A mathematician's apology", Cambridge Univerity Press, 1990 Πρόλογος του C.P. Snow)

Εγώ διάβασα στα αγγλικά την πρωτότυπη έκδοση του 1940, στην ηλεκτρονική της μορφή (pdf), η οποία δημοσιεύτηκε το 2005 από την UNIVERSITY OF ALBERTA MATHEMATICAL SCIENCES SOCIETY, στην ιστοσελίδα
http://www.math.ualberta.ca/~mss/misc/A%20Mathematician's%20Apology.pdf
επειδή, 50 χρόνια μετά το θάνατο του συγγραφέα, το έργο είναι πλέον κοινόχρηστο (κοινό κτήμα public domain).
Η άυλη αυτή μορφή του βιβλίου περιέχει δυστυχώς μερικά ενοχλητικά λάθη πληκτρολόγησης, αλλά δεν κουράζει τελικά στο διάβασμα.

Η φωτογραφία του G. H. Hardy είναι από το λήμμα για το μεγάλο μαθηματικό στην εγκυκλοπαίδεια wikipedia
http://en.wikipedia.org/wiki/G._H._Hardy

Ο θείος Πέτρος κα η Εικασία του Γκόλντμπαχ

"Ο θείος σου Πέτρος παιδί μου είναι ένας αποτυχημένος της ζωής". Αυτά τα λόγια του πατέρα του προσπαθεί να αποκρυπτογραφήσει ο αφηγητής του μυθιστορήματος και εμπλέκεται σε μία περιπέτεια αναζήτησης της αλήθειας που τελικά έχει σοβαρότατες επιπτώσεις και για τον ίδιο.
Αυτός ο μυστηριώδης θείος Πέτρος αποδεικνύεται πως είναι ένας μεγάλος μαθηματικός του πρώτου μισού του 20ου αιώνα που έχει διδάξει στη Γερμανία και στην Αγγλία και έχει συνεργαστεί με κορυφαίους επιστήμονες της εποχής του. Το μυαλό ξυράφι που διαθέτει (κατά τα λεγόμενα μάλιστα του Καραθεοδωρή!) και η απύθμενη αλαζονεία του τον σπρώχνουν να ασχοληθεί με την επίλυση ενός από τα πιο δύσκολα προβλήματα των μαθηματικών: την Εικασία του Γκόλντμπαχ και τις ιδιότητες των πρώτων αριθμών. Η μανία του όμως να βγει πρώτος σ' αυτήν την κούρσα να αποδείξει πρώτος την εικασία και ο φόβος ότι γρήγορα θα εξασθενήσουν οι δημιουργικές του δυνάμεις οδηγούν το θείο Πέτρο σε κάποιες καταστροφικές επιπτώσεις για την καριέρα του και την προσωπική του ζωή.

Ο Απόστολος Δοξιάδης γράφει ένα συναρπαστικό βιβλίο για τα μαθηματικά και τους επιστήμονες που τα υπηρετούν καθώς τραβά σιγά-σιγά το πέπλο μυστηρίου που τυλίγει τον κόσμο στον οποίο ζουν σχεδόν αποκομμένοι. Μαθαίνουμε για τους μεγάλους μαθηματικούς γρίφους, τη ζωή στα ερευνητικά ιδρύματα, τις έμμονες ιδέες από τις οποίες κατατρύχονται οι μεγάλοι μαθηματικοί, τον αγώνα για συνεχείς δημοσιεύσεις και την προσπάθεια να μπουν στο πάνθεον των ένδοξων μαθηματικών που μερικές φορές τους οδηγεί στην παράνοια.
Ένα μυθιστόρημα που θα σας καθηλώσει, ακόμη κι αν δεν έχετε ιδέα για μαθηματικά.

Το βιβλίο πρωτοκυκλοφόρησε στα αγγλικά, το 1992.
Σύμφωνα με το άρθρο στη Wikipedia για την εικασία του Γκόλντμπαχ
http://en.wikipedia.org/wiki/Goldbach%27s_conjecture
οι εκδότες Bloosmbury & Faber and Faber ανακοίνωσαν πως θα έδιναν βραβείο ενός εκατομμυρίου δολαρίων σε όποιον, εντός δύο ετών, αποδείκνυε την υπόθεση, αλλά δεν είναι απορίας άξιον ότι ουδείς τα κατάφερε.

Tags/ topics/ key words
Georg Cantor, Leonhard Euler, Evariste Galois, Kurt Gödel, Godfrey Hardy, John Littlewood, Henri Poincare, Srinivasa Ramanujan, Georg Friedrich Bernhard Riemann, Bertrand Arthur William Russell
ΑΛΑΖΟΝΕΙΑ, ΑΞΙΩΜΑΤΑ, ΑΠOΛΥΤΗ ΑΛΗΘΕΙΑ, ΕΠΑΓΩΓΗ, ΘΕΑ ΝΑΜΑΚΙΡΙ, ΘΕΩΡΙΑ ΑΡΙΘΜΩΝ, ΘΕΩΡΗΜΑ ΜΗ ΠΛΗΡΟΤΗΤΑΣ ΓΚΕΝΤΕΛ, ΘΕΩΡΗΜΑΤΑ, ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ, ΠΡΩΤΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ, ΣΚΑΚΙ, ΥΠΕΡΣΥΝΕΙΔΗΤΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ, ΥΠΟΘΕΣΗ ΡΙΜΑΝ

το γράμμα του Γκόλντμπαχ στον Όιλερ
http://www.math.dartmouth.edu/~euler/correspondence/letters/OO0765.pdf

G. H. Hardy (1940) A Mathematician's Apology
http://www.math.ualberta.ca/~mss/misc/A%20Mathematician's%20Apology.pdf


Russell, Bertrand (1903) The principles of Mathematics.
http://fair-use.org/bertrand-russell/the-principles-of-mathematics/index

Russell, Bertrand (1920) Introduction to mathematical philosophy
http://www.archive.org/details/introductiontoma00russuoft

Srinivasa Ramanujan Collected Papers
http://www.imsc.res.in/~rao/ramanujan/collectedindex.html

Πίσω απ΄την Αγια-Σοφιά

Το φθινόπωρο του 1995, ο Ντίνος Χριστιανόπουλος διηγήθηκε στη φίλη του τη Βάνα Χαραλαμπίδου στον 9.58 (το ραδιοφωνικό σταθμό Μακεδονίας της ΕΡΤ 3) διάφορες αναμνήσεις από τα παιδικά του χρόνια, σα μια δοκιμή αυτοβιογραφίας. Για καλή μας τύχη, εκδόθηκαν σε βιβλίο που υπάρχει και στις σχολικές βιβλιοθήκες ΕΠΕΑΕΚ.
Ο Χριστιανόπουλος μας αφηγείται τα πολύ δύσκολα παιδικά του χρόνια, όταν φοιτούσε στο δημοτικό και τις πρώτες τάξεις του γυμνασίου στις φτωχογειτονιές της Θεσσαλονίκης. Μας περιγράφει γλαφυρά τη ζωή στα διαμερίσματα όπου σε κάθε δωμάτιο έμενε από μία ολόκληρη οικογένεια, μοιράζοντας φυσικά τη μοναδική τουαλέτα, κουζίνα και καθιστικό, τις αυλές όπου μαζευόταν ολόκληρη η γειτονιά των πέριξ, την καταπιεστική μάνα του που προσπαθούσε ξενοπλένοντας και ράβοντας να συντηρήσει την οικογένειά τους, αφού ο πατέρας του ήταν συνήθως άνεργος αλλά τακτικός θαμώνας του καπηλειού, όσο και την παραλίγο αυτοκτονία τους (μάνας και γιου) το φοβερό Φλεβάρη του 1942, όπου τους έσωσε από το ξεπάγιασμα στην άκρη του δρόμου όπου είχαν ξαπλώσει μια γειτόνισσά τους αγοράζοντάς τους... ένα φλιτζάνι ψημένο κανναβούρι.
Ένα μόνο κακό βρήκα σ' αυτό το βιβλιαράκι. Είναι τόσο σύντομο. Μόλις 46 σελίδες καθαρής αυτοβιογραφίας. Και φυσικά προετοιμαστείτε να το διαβάσετε μονορούφι, γιατί αποκλείεται να το παρατήσετε γι΄ αργότερα!

Ετικέτες, λέξεις κλειδιά, θέματα:
Αγια-Σοφιά. Αη Θανάσσης, Αχειροποίητος, βομβαρδισμοί, βυζαντινές εκκλησίες Θεσσαλονίκης, γερμανική κατοχή, δικτατορία Μεταξά, είσοδος των Γερμανών στη Θεσσαλονίκη την 9-04-1941, έπος 1940, ΕΟΝ, Θεσσαλονίκη, μοδίστρες, πέριξ σπιτάκια της αυλής, συνεργάτες των αρχών κατοχής, ρουμάνικο σχολείο, Φανέλα του Στρατιώτου

Χριστιανόπουλος, Ν. (1997) Πίσω απ΄την Αγια-Σοφιά. Θεσσαλονίκη: Ιανός

μ. Χ.

Ιδού μερικά αποσπάσματα από βιβλιοκριτικές σε ιστότοπους και ιστολόγια που με παρακίνησαν να διαβάσω το βιβλίο:
«επίθεση στο πιο ιερό ταμπού του Ελληνισμού»
«επίθεση στα ιερά και όσια»
«λογοτεχνική ομοβροντία από τον Βασίλη Αλεξάκη με πρώτο στόχο την Εκκλησία»
«συστηματικός διασυρμό; του ελληνισμού και της αρχαίας σκέψης από την Εκκλησία»
«Από συγγραφείς με τα εύσημα του Αλεξάκη, περιμένει κανείς καλύτερα πράγματα.»
«Πολύ απλοϊκά γραμμένο γι αυτό και ευκολοδιάβαστο. Aδιάφορη η πλοκή και αναμενόμενη, ελάχιστες οι πληροφορίες για το Άγιο 'Ορος και λίγο πολύ όλες γνωστές.το ζήτημα του μοναχικού βίου»
«κινηματογραφικά μονταρισμένες περιγραφές»
«δεν υπάρχει συνέχεια του ελληνισμού στο Βυζάντιο»
http://www.metafysiko.gr/forum/showthread.php?t=3191
http://www.critics.gr/Product/m-x-aleksakis-vasilis/Show.aspx
http://www.protoporia.gr/protoporia/product.asp?sku=300315
http://www.lifo.gr/content/x21/111.html
http://karizoni.blogspot.com/2008/01/blog-post_18.html
http://www.perizitito.gr/product.php?productid=141740
http://anagnosi.blogspot.com/2008/02/226.html
http://alicecafe.gr/wiki/286/2379
http://www.metafysiko.gr/forum/showthread.php?t=3191

Η δική μου γνώμη για το μυθιστόρημα;
Ο Αλεξάκης έχει το χάρισμα μιας πολύ ιδιόρρυθμης γραφής. Απλός δημοσιογραφικός λόγος που ρέει αβίαστα, μας τριγυρνάει σε διάφορα μέρη της Ελλάδας, Αθήνα, Τήνο, Άγιο ΄Ορος, φωτογραφίζοντας παράλληλα άσχετες σκηνές, καθώς η διήγησή του διακόπτεται από όνειρα, φαντασιώσεις, παιδικές αναμνήσεις, εκμυστερεύσεις, σκόρπιες σκέψεις, συζητήσεις με τον νεκρό αδελφό του, που τελικά όμως δένουν με την πλοκή του έργου.
Και η ιστορία; Ο αφηγητής είναι ένας μεταπτυχιακός φοιτητής ιστορίας που αναλαμβάνει να ταξιδέψει στη μοναστική πολιτεία του Άθω με διττό σκοπό: να ερευνήσει για κατάλοιπα του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού που κρύβονται εκεί και ταυτόχρονα να προσπαθήσει να βρει τον αδελφό της ζάπλουτης σπιτονικοκυράς του που είχε «εξαφανιστεί» εκεί εδώ και δεκαετίες αφ’ ότου έλαβε το σχήμα του μοναχού. Ταυτόχρονα βέβαια ανακαλύπτει σημεία και τέρατα για τον κόσμο που κρύβεται πίσω απ΄ τις πόρτες των μοναστηριών και συναντιέται με ένα σωρό ετερόκλητα άτομα: ορθολογιστές καθηγητές πανεπιστημίου, επίμονους αρχαιολόγους ερευνητές, συντηρητικούς θρησκευόμενους, καλοκάγαθους και μη μοναχούς.
Το «ρούφηξα» σε δύο απογεύματα. Δεν υπάρχει περίπτωση να το βρείτε βαρετό, εκτός και αν νομίσετε πως πρόκειται για κάποιο ιστορικό μυθιστόρημα, ή πως θα διαβάσετε φοβερές αποκαλύψεις περί μοναχών.
Το θέμα του δεν νομίζω πως είναι καθόλου ιστορικό. Περισσότερο τον ενδιαφέρουν θέματα όπως οι ανθρώπινες σχέσεις, ο μυστικισμός και η ταυτότητά μας ως νεοέλληνες.

Το βιβλίο κέρδισε το Βραβείο Μυθιστορήματος της Γαλλικής Ακαδημίας το 2007 και στην Ελλάδα βρισκόταν για πολύν καιρό στις λίστες των ευπώλητων.

Θέματα, ετικέτες, λέξεις κλειδιά:
άβατον, Άγιο Όρος, Ακάθιστος Ύμνος, αναστενάρηδες, αρχαία ελληνική θρησκεία, Βυζάντιο, επικράτηση του Χριστιανισμού, θρησκευτικός φανατισμός, μοναχισμός, ορθόδοξη παράδοση, ορθολογισμός, Παναγία, Προσωκρατικοί, πυροβασία, φοιτητικές καταλήψεις