THE CURIOUS INCIDENT OF THE DOG IN THE NIGHT-TIME

Tο βιβλιαράκι αυτό ήταν ξεχασμένο σε ένα από τα ψηλά ράφια της βιβλιοθήκης μου για δύο λόγους: πρώτον διότι καμιά από τις κόρες μου δεν ενδιαφέρθηκαν να το διαβάσουν και δεύτερον διότι δε μου αρέοει ιδιαίτερα η "νεανική λογοτεχνία". Aκόμη και ο όρος "νεανική λογοτεχνία" μου φαίνεται ταυτόχρονα αστείος και υποτιμητικός. Όταν όμως ξαναδιάβασα την περίληψη του βιβλίου, δύο λέξεις με έκαναν να αλλάξω γνώμη: αστυνομική ιστορία & σύνδρομο Άσπεργκερ.
Mόλις διάβασα το κεφάλαιο 2 (δηλαδή το πρώτο κεφάλαιο !? διότι η αρίθμηση γίνεται, κατά τα γούστα του αυτιστικού συγγραφέα, μόνον με πρώτους αριθμούς) απλά δε γινόταν να το παρατήσω. Tο τελείωσα σε τρεις μέρες (μεγάλο ρεκόρ για αργό αναγνώστη σαν κι εμένα), επίτηδες διαβάζοντάς το σιγά-σιγά για να μην τελειώσουν οι 268 μονάχα σελίδες του.
Πρόκειται για μία αστυνομική ιστορία, όπου ο πρωταγωνιστής και αφηγητής Xριστόφορος Mπουν προσπαθεί να λύσει το μυστήριο της δολοφονίας του σκύλου Γουέλινγκντον, με φρικτό αλήθεια τρόπο (τον τρύπησαν όπως βλέπετε στο εξώφυλλο του βιβλίου με μια τσουγκράνα!);
Yπάρχει όμως ένα μικρό πρόβλημα:
ο Xριστόφορος Mπουν δεν είναι ένας οποιοσδήποτε φυσιολογικός δεκαπεντάχρονος. Eίναι ένα αυτιστικό παιδί (σύνδρομο Άσπεργκερ) με ένα σωρό προβλήματα. Aδυνατεί να ερμηνεύσει οποιοδήποτε ανθρώπινο συναίσθημα ή έκφραση προσώπου, σιχαίνεται να τον αγγίζουν και όταν τρομοκρατηθεί από συνωστισμό, θορύβους κτλ. γίνεται πολύ επιθετικός και ξεσπά σε ουρλιαχτά.
Eπίσης τα χάνει τελείως όταν αλλάζει περιβάλλον, ή όταν έρχεται σε επαφή με ξένους, τα δε χρώματα κίτρινο και καφέ του προκαλούν εμετό.
Tου αρέσει να μένει μόνος, έχει φωτογραφική μνήμη, είναι μαθηματική διάνοια και ακόμη αρέσκεται στο να επιδεικνύει τις επιστημονικές γνώση του.
Eίναι τελείως μανιακός με την τάξη, τον απόλυτο προγραμματισμό της ζωής του (καταγράφει με λεπτομέρεια δευτερολέπτου κάθε συμβάν κατά τη διάρκεια της ημέρας) και λατρεύει τα σχεδιαγράμματα. Έχει πολύ περιορισμένα ενδιαφέροντα:
τα κατοικίδια ζώα, τις σπαζοκεφαλιές, τα μαθηματικά προβλήματα, και τα αστυνομικά μυστήρια. Eπειδή αηδιάζει με το ψέμα, δεν του αρέσει καθόλου η λογοτεχνία (τη θεωρεί παράλογη ψευδολογία), παρ' όλα αυτά όμως, ακολουθεί τη συμβουλή της Σαβόν, της ψυχολόγου του στο σχολείο για παιδιά με ειδικές ανάγκες όπου φοιτά, και αποφασίζει γράψει σε βιβλίο την περιπέτειά του καθώς μεταμορφώνεται σε μυστικό αστυνομικό προσπαθώντας να ανακαλύψει το δολοφόνο του άμοιρου σκύλου Γουέλινγκτον!
Πώς όμως ένα τόσο προβληματικό παιδί, με φοβερή δυσκολία να λειτουργήσει στο δικό μας "φυσιολογικό" κόσμο, θα μπορέσει να βρει τη λύση του γρίφου;
Tο μεγάλο του προσόν είναι η εξαιρετική επιμονή του, η δε
απίστευτη παρατηρητικότητά του τον βοηθά να μην του ξεφεύγει τίποτε.
Kατά τη διαλεύκανση της κυνοδολοφονίας, ξεθάβει πολλά άλλα μυστήρια που κρύβονται στις σχέσεις τόσο των ίδιων του των γονιών όσο και των γειτόνων του.

Θα μπορέσει άραγε να τα καταφέρει;
Θα μπορέσει να αλλάξει ο ίδιος και να προσαρμοστεί στις ανάγκες των περιστάσεων;

Όπως παραδέχεται και ο ίδιος ο συγγραφέας (1), η γλώσσα του μυθιστορήματος είναι εσκεμμένα απλή, η δε υπόθεση είναι προσεκτικά σχεδιασμένη για να μας επιτρέψει να μπούμε στον αλλόκοτο κόσμο του Xριστόφορου Mπουν.


ΛEΞEIΣ KΛEIΔIA (TAGS / TOPICS)
[adolescence, Asperger syndrome, autistic savant, deception, empathy, family secrets, human relations, logical mind, pedantry]
αναπηρία, ανθρώπινη επικοινωνία, διαζύγιο, διαταραχή προσωπικότητας, διαφορετικότητα, έγκλημα, εισαγωγικές εξετάσεις για ανώτατες σχολές, εφηβεία, θρησκευτικό συναίσθημα, κατοικίδια, κοινός νους, κοινωνικές συμβάσεις, κοινωνική αποξένωση, λογική, μαθηματικά, μεγαλοφυία, μοναξιά, νότια Aγγλία, πρώτοι αριθμοί, συναισθηματική κατανόηση, σχέσεις γονιών-παιδιών, σχολείο ειδικής αγωγής

(1) B is for bestseller. Συνέντευξη του συγγραφέα Mark Haddon, στην εφημερίδα The Observer της 11 Aπριλίου 2004.
http://books.guardian.co.uk/departments/childrenandteens/story/0,6000,1189538,00.html
(Mην τυχόν και δεν τη διαβάσετε. Tόσο ενδιαφέρουσα, όσο και το βιβλίο!)

Tο διάβασα στην έκδοση που βλέπετε στη φωτογραφία
Mark Haddon (2004) The curious incident of the dog in the night-time. London: Vintage. Random House

Πρωτοκυκλοφόρησε το 2003 με δύο διαφορετικά εξώφυλλα, ένα για εφήβους και ένα για ενήλικες.

Εκδόθηκε και στα ελληνικά
Mark Haddon (2004) Ποιος σκότωσε το σκύλο τα μεσάνυχτα Ψυχογιός ISBN: 960-274-793-5

FAITH OF OUR FATHERS

Νόμιζα πως η σχέση μου με τον Φίλιπ Ντικ είχε τελειώσει πριν 30 χρόνια.
Ο Στέλιος, ο παιδικός (και παντοτινός) μου φίλος, είχε μεγάλη μανία με την επιστημονική φαντασία και διέθετε αξιόλογη συλλογή βιβλίων, έτσι δανείστηκα το μυθιστόρημα «Ο άνθρωπος στο ψηλό κάστρο» των εκδόσεων Εξάντας για να το διαβάσω. Ομολογώ πως το λογοτεχνικό είδος της εναλλακτικής ιστορίας, των παράλληλων συμπάντων και της αμφισβήτησης της ιστορικότητας μέσα από τον φιλιπντικιανό σχετικισμό και της αβεβαιότητας του τι είναι πραγματικό και τι είναι ψεύτικο, δε με είχε συγκινήσει τότε. Έτσι, όσον αφορά την επιστημονική φαντασία, στράφηκα περισσότερο προς τους πιο «επιστημονικούς» Ασίμοφ, Κλαρκ και Σέϊγκαν.
Πριν λίγες μέρες όμως, μόλις είδα στο διαφημιστικό του βιβλιοπωλείου Public της πλατείας συντάγματος τη συλλογή διηγημάτων του Φίλιπ Ντικ “Minority Report” στη τιμή μόνον 4,90 ευρώ και αποφάσισα πως ήταν καλή ευκαιρία να επισκεφτώ από περιέργεια το καινούριο αυτό βιβλιοπωλείο και να αποκτήσω επιτέλους ένα βιβλίο του Φίλιπ Ντικ στο πρωτότυπο.
Το εν λόγω, χαρτόδετο φυσικά, βιβλιαράκι περιέχει εννέα διηγήματα του μεγάλου συγγραφέα επιλεγμένα από τον Malcolm Edwards, ο οποίος και έγραψε μία συγκινητική εισαγωγή.
Φυσικά άρχισα να διαβάζω πρώτα αυτά που έχουν μεταφερθεί στην μικρή οθόνη και τις έχω ήδη δει, όπως το Minority Report, και το I can Remember it for You Wholesale, που μου φάνηκαν πιο ενδιαφέροντα από τις αντίστοιχες ταινίες.
Το διήγημα όμως που κατά τη γνώμη μου πραγματικά ξεχωρίζει είναι «Η πίστη των πατεράδων μας» (Faith of our Fathers).
Ο συγγραφέας δανείστηκε τον τίτλο του διηγήματος από ένα παλιό θρησκευτικό ύμνο, ο οποίος μάλλον μας παραπέμπει στο απόσπασμα από την προς Εβραίους επιστολή του αποστόλου Παύλου (11, 1-2) «Πίστη σημαίνει σιγουριά γι’ αυτά που ελπίζουμε και βεβαιότητα γι’ αυτά που δεν βλέπουμε. Μ’ αυτή απέκτησαν οι προπάτορές μας καλή μαρτυρία»
Πρόκειται για ένα αντιπροσωπευτικό δείγμα της γραφής του Ντικ. Περιέχει τα βασικά μοτίβα, πιστεύω, φοβίες, ή φαντασιώσεις του: εναλλακτική ιστορία, η αδυναμία του ανθρώπου να δει τον κόσμο όπως πραγματικά είναι, η πλύση εγκεφάλου από το εκάστοτε αυταρχικό καθεστώς, η αναζήτηση του θείου, η απογοήτευση όταν τελικά ανακαλύψουμε το «νόημα» του θεού, το ευάλωτο της ανθρώπινης ύπαρξης. Και φυσικά οι πανταχού παρούσες παραισθησιογόνες ουσίες, που είναι τόσο απαραίτητες στον εξαρτημένο χρήστη.
Το διήγημα ξεκινάει καθώς ο βασικός χαρακτήρας, ο Τσιέν, ένα μεσαίο στέλεχος του κομματικού μηχανισμού μιας κομμουνιστικής παγκόσμιας αυτοκρατορίας, συναντά τυχαία σ’ ένα πολυσύχναστο δρόμο του Βιετνάμ ένα σακάτη ζητιάνο, που είναι ήρωας του Τελικού Κολοσσιαίου Εθνικοαπελευθερωτικού Πολέμου που εδραίωσε την κυριαρχία του Λαϊκού Δημοκρατικού Ενιαίου Μετώπου πάνω σε όλη τη γη. Ο σακάτης, σχεδόν με το ζόρι, του προσφέρει ένα σακουλάκι με κόκκους ενός θεραπευτικού βοτάνου και του εγγυάται πως θα τον βοηθήσει να ανέχεται τη φοβερή ανία των αναγκαστικών κομματικών συγκεντρώσεων και των ατελείωτων ομιλιών του «μεγάλου αδελφού»!
Πράγματι, ο Τσιέν δοκιμάζει το φάρμακο -βάλσαμο, εισπνέοντάς το από τη μύτη, ενώ παρακολουθεί την ημερήσια ανακοίνωση του Απόλυτου Ευεργέτη του Λαού, και συνειδητοποιεί πως ο ηγέτης που χρόνια τώρα παρακολουθούσε στην οθόνη της κατ’ ανάγκην πάντοτε αναμμένης τηλεόρασης του διαμερίσματός του, δεν είναι αυτό που μέχρι τώρα έβλεπε...
Δε θα σας αποκαλύψω φυσικά το τι απίστευτες αποκαλύψεις ακολουθούν, πόσα νήματα πρέπει να ξετυλίξει ο αναγνώστης στους ατελείωτους λαβύρινθους που μας οδηγεί ο συγγραφέας, αλλά πάντως αν τυχόν αντέξετε την τελική αλήθεια που αποκαλύπτεται στον ήρωα στο τέλος του διηγήματος, δεν έχετε παρά να συνεχίσετε με το διήγημα «Το ηλεκτρικό μυρμήγκι» όπου θα μάθετε άλλες πιο τρομερές αλήθειες!
Θα σας ευχόμουν «καλή διασκέδαση» κατά την ανάγνωση του εξαιρετικού αυτού βιβλίου, αλλά πρέπει να σας προειδοποιήσω για τον εφιαλτικό «οργουελιανό» κόσμο που μας εισάγει η απίστευτα οργιώδης φαντασία του Φίλιπ Ντικ.
Ή μήπως τελικά, ο φιλιπντικιανός κόσμος μοιάζει επικίνδυνα πολύ με το δικό μας...

Το βιβλίο (συλλογή διηγημάτων του Φ. Ντικ) που βλέπετε στη φωτογραφία είναι το
Philip Dick (2002) Minority Report. London: Golancz. Orion Publishing Group.

(Το διήγημα «Η πίστη των πατεράδων μας» πρωτοδημοσιεύτηκε το 1967, στην ανθολογία διηγημάτων διαφόρων συγγραφέων επιστημονικής φαντασίας Dangerous Visions, που επιμελήθηκε ο Harlan Ellison και εκδόθηκε από τον εκδοτικό οίκο Doubleday.)

Η μετάφραση του εδαφίου από την επιστολή του αποστόλου Παύλου είναι των Γαλίτη – Καραβιδόπουλου- Γαλάνη – Βασιλειάδη
Η Καινή Διαθήκη. Σε μετάφραση στη δημοτική. Ελληνική Βιβλική Εταιρία (έκδοση 2003).

MISTER PIP

Να ένα βιβλίο για όσους επιχειρούν αναγνωστικές λέσχες ή θέλουν να συνδυάσουν τη διδασκαλία με την ανάγνωση.
Ο Νεοζηλανδός συγγραφέας Λόϊντ Τζόουνς μας μαγεύει με μία συναρπαστική ιστορία ενός δεκατριάχρονου κοριτσιού, στο νησί Μπούγκενβιλ του Ειρηνικού, που μεγαλώνει σε πολύ αντίξοες συνθήκες, καθώς ο πατέρας της έχει αναγκαστεί να μεταναστεύσει για να βρει εργασία, ενώ ταυτόχρονα ξεσπάει αιματηρός εμφύλιος πόλεμος, το νησί αποκλείεται από θαλάσσης και επικρατεί ένα απίστευτο χάος.
Οι λευκοί φυσικά εγκαταλείπουν το νησί, αλλά παραμένει μόνον ο κύριος Γουότς, ένας ηλικιωμένος ιδιόρρυθμος ασκητής, που τριγυρνάει στο χωριό φορώντας μία αστεία κόκκινη μύτη κλόουν, και σέρνει πάντα ένα καρότσι που μεταφέρει την ιθαγενή γυναίκα του!
Καθώς το σχολείο κλείνει, λόγω έλλειψης δασκάλου, ο κύριος Γουότς το ξαναανοίγει με δική του πρωτοβουλία και φωνάζει κοντά του όλα τα παιδιά για «μάθημα». Οι μικροί μαθητές ανταποκρίνονται στο κάλεσμά του, όπου ανακαλύπτουν πως όλο κι όλο που έχουν να κάνουν είναι να ακούσουν τον κύριο Γουότς να τους διαβάζει το μυθιστόρημα του Καρόλου Ντίκενς «Μεγάλες Προσδοκίες». Τα παιδιά από την αρχή μαγεύονται από την ανάγνωση του μυθιστορήματος, ξεπερνούν διάφορες δυσκολίες που έχουν με το κείμενο (λόγω του δύσκολου λεξιλογίου του και των πάμπολλων πολιτιστικών διαφορών μεταξύ της Αγγλίας του 19ου αιώνα και του φτωχού νησιού στην Πολυνησία) μέσα από τη συζήτηση με τον κύριο Γούτς, και αναδιηγούνται την ιστορία στους γονείς τους. Η πρωταγωνίστρια του έργου, η Ματίλντα Λαϊμο, όπως και αρκετά τα άλλα παιδιά, ταυτίζονται με τον Πιπ, τον κύριο χαρακτήρα των «Μεγάλων Προσδοκιών», και αρχίζουν να συνειδητοποιούν τον εαυτό τους και την κοινωνία μέσα στην οποία ζουν. Θα υπάρξει άραγε και γι’ αυτά ελπίδα να αλλάξουν τα πράγματα, όπως ανεπάντεχα συνέβη στον πάμπτωχο Πιπ;
Βέβαια, ο κύριος Γουότς είναι ένας πολύ περίεργος «δάσκαλος». Αναγνωρίζει τα κενά στις γνώσεις του, δεν κρύβει τα λάθη και τις αδυναμίες του, τα παροτρύνει να ρωτούν συνεχώς αφού τους εξηγεί πως δεν υπάρχουν χαζές ερωτήσεις, και συνεχώς ενθαρρύνει τους ακροατές μαθητές του να εμπλακούν κι αυτοί στην πλοκή του έργου και να βγάλουν τα δικά τους συμπεράσματα.
Αργότερα καλεί και τους γονείς των μικρών μαθητών να έρθουν στο σχολείο και να διδάξουν, μιλώντας για θέματα που αυτοί θα διαλέξουν. Πολλοί γονείς αποτολμούν να πάρουν μέρος και θίγουν διάφορα θέματα όπως, το ψάρεμα, τη θέση των γυναικών στην τοπική κοινωνία, τη θρησκεία, τα θεραπευτικά βότανα, και τους προγόνους τους.
Βέβαια υπάρχει συνεχώς μία κόντρα μεταξύ του άθεου λευκού και των «συντηρητικών» μαύρων ιθαγενών που φοβούνται πως απειλούνται από την επιρροή που εξασκεί ο κύριος Γουότς στα παιδιά τους, όμως η ευγενική στάση του μοναδικού εναπομείναντα λευκού φαίνεται πως τελικά τους σκλαβώνει όλους.
Δυστυχώς ο εμφύλιος φτάνει τελικά και στο μικρό χωριό με φοβερές επιπτώσεις για όλους... Οι συμφορές διαδέχονται η μία την άλλη, ενώ ταυτόχρονα διάφορα μυστήρια λύνονται.
Το βιβλίο δεν έχει ακόμη μεταφραστεί στα ελληνικά, αλλά είναι γραμμένο σε ωραιότατη γλώσσα, η δε ιστορία είναι τόσο ενδιαφέρουσα που δε θα καταλάβετε πόσο γρήγορα τελειώσατε τις 256 σελίδες του!
Εγώ το βρήκα στην έκδοση που βλέπετε στη φωτογραφία:
Lloyd Jones (2008) Mister Pip. New York: Bantam Dell. A Division of Random House, και κοστίζει μόλις 7 ευρώ.
(Το βιβλίο πρωτοεκδόθηκε στην Αυστραλία το 2006.)